در مورد فلسفه و فلاسفه چون فلاسفه در دو بخش وسيع تقسيم مي‌شوند، فلاسفة مشاء و فلاسفة اشراق. و البته در اين ميان يك فلسفة ديگري به وجود آمد به نام حكمت متعاليه كه تلفيقي است بين مشاء و اشراق و دين و شرع و قرآن و اسلام و عرفان، تمام اينها كه به نام حكمت متعاليه است كه اين مبتكرش مرحوم ملا صدراست. دربارة فلسفة مشاء‌ كه آيا با دين تطابق دارد يا ندارد، بيشتر افرادي كه معتقد هستند و متدين هستند، اگر به فلسفه تمايلي داشته باشند، به فلسفة مشاء تمايل دارند. مي‌گويند كه در فلسفة مشاء‌ اگر انحرافي باشد انحرافاتش كمتر است تا فلسفة اشراق يا حكمت متعاليه، لذا معروف بود كه مرحوم آقاي طباطبايي در قم ايشان اسفار مي‌گفتند و آقاي بروجردي پيغام داده بودند براي ايشان كه شما اسفار نگوييد و شفاء بگوييد. حالا نظر آقاي بروجردي هم همين بود كه در اسفار بحثهايي هست كه يك مقداري قدري ممكن است با ظواهر دين ممكن است فكر كنند كه مخالف باشد. مثلاً در مسألة وحدت وجود كه مرحوم آخوند قائل به وحدت در كثرت و كثرت در وحدت است، البته از نظر آخوند؛ اصلاً اين عين دين است و مخّ دين و توحيد است.

 يك مثال بزنم برايتان چند تا خواب زنده را

 اين شرح، به نظر من، دو ويژگي مهم دارد:

1. جامع است.

2. خودآموز است.

يادم هست: از مرحوم آقا سيد محمد بهبهاني، طاب‌ ثراه، كتاب اسفاري را به امانت گرفتم كه در حواشي آن كتاب، مصادر و منابعي كه مرحوم آخوند ملاصدرا از آنها طلب گرفته بود، مشخص شده بود. اين خيلي چيز خوبي بود. متأسفانه اين كتاب، با ديگر كتابهاي آن مرحوم، به فروش رفته است و خبري از آن نيست.